Po śmierci bliskiej osoby często pojawia się pytanie, czy pozostawiła testament. Problem polega na tym, że testament własnoręczny może być ukryty w dokumentach, mieszkaniu albo oddany na przechowanie notariuszowi. Łatwiej wygląda sytuacja przy testamencie notarialnym, ponieważ informację o nim można ustalić przez Notarialny Rejestr Testamentów. Dowiedz się, jak sprawdzić czy zmarły zostawił testament i co zrobić, gdy notariusz odmawia wydania dokumentu.
Testament własnoręczny.
Ustalenie, czy testator sporządził testament własnoręczny, jest zazwyczaj dość trudne. Wynika to z tego, że testator mógł go sporządzić po pierwsze w dowolnym momencie. A po drugie mógł go przechowywać poza miejscem swojego zamieszkania.
Niejednokrotnie zdarza się, że schowany testament odnajduje się po upływie miesięcy, czy nawet lat od dnia śmierci spadkodawcy. Po śmierci testatora należy bardzo dokładnie przeszukać jego mieszkanie. Przejrzeć wszystkie znalezione dokumenty. A także rozpytać wśród rodziny i znajomych, czy zmarły wspominał im coś o tym, aby sporządzał testament.
W tym przypadku warto również udać się do pobliskiego notariusza z zapytaniem, czy zmarły nie oddał mu na przechowanie swojego testamentu. Notariusze świadczą w tym zakresie usługę depozytu. Jeśli okazałoby się, że notariusz faktycznie posiada takowy testament, to wówczas wyda nam jego wypis. Notariusz zrobi to, jeśli zmarły wskazał nas jako osobę uprawnioną do jego odbioru.
Jeśli notariusz odmówiłby nam wydania wypisu, to wówczas możemy zwrócić się do sądu z wnioskiem o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz stwierdzenie nabycia spadku. W tym wniosku wskazuje się kancelarię notarialną, w której testament jest przechowywany. W wniosku trzeba wykazać posiadany interes prawny. Tutaj możemy się powołać np. na to, że jesteśmy spadkobiercami ustawowymi zmarłego i dla celów określenia wysokości udziału spadkowego, musimy najpierw ustalić, czy zmarły nie zmienił w testamencie zasad dziedziczenia.
Notarialny Rejestr Testamentów
W przypadku testamentu notarialnego sytuacja jest nieco prostsza. Bowiem od 2011 r. prowadzony jest Notarialny Rejestr Testamentów (NORT).
W rejestrze tym ewidencjonuje się dane dot. testamentów sporządzanych przez notariuszy. Co prawda, wpis do tego rejestru jest dobrowolny i spadkodawca musi wyrazić zgodę na wpis. Jednakże biorąc pod uwagę fakt, że wpis ten nie podlega żadnym opłatom oraz to, że znacząco ułatwia to odszukanie testamentu, zdecydowana większość spadkodawców decyzje się na to.
W Notarialnym Rejestrze Testamentów ujawnia się wyłącznie dane dot. tego, kto sporządził testament, gdzie on jest przechowywany oraz jaka kancelaria notarialna jest za niego odpowiedzialna. W systemie tym nie ma zatem informacji o treści testamentu. Dalej, należy wskazać, że do systemu mają dostęp wyłącznie notariusze, którzy ujawnią nam ww. informacje. Warunkiem ujawnienia informacji jest okazanie aktu zgonu.
Czy są inne sposoby na to, jak sprawdzić czy zmarły zostawił testament?
Inne sposoby sprawdzenia, czy zmarły zostawił testament, to przede wszystkim rozmowa z rodziną, sąsiadami, opiekunami lub osobami, którym zmarły mógł powierzyć ważne dokumenty. Często takie informacje posiadają sąsiedzi zmarłego oraz bliskie mu osoby, które nie były rodziną.
Warto też ustalić, czy ktoś z rodziny nie wszczął już sprawy spadkowej. Ewentualnie, czy była już u notariusza w celu sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli istnieje podejrzenie, że testament znajduje się u konkretnej osoby, a ta go nie ujawnia, można wskazać to sądowi spadku. Osoba posiadająca testament ma obowiązek złożyć go w sądzie albo u notariusza po śmierci spadkodawcy.
Podsumowanie
Zatem odpowiadając na pytanie: jak sprawdzić czy zmarły zostawił testament, należy wskazać, że jest kilka metod. Zwykle najlepsze rezultaty uzyskuje się przeglądając rzeczy osobiste zmarłego (a zwłaszcza dokumenty). Warto też zwrócić się do notariusza, aby ten sprawdzić rejestr NORT.
Zachęcamy do zapoznania się z innymi naszymi artykułami: Kto dziedziczy, gdy nie ma testamentu? oraz Kto odpowiada za długi spadkowe?
Jeśli szukasz dobrej kancelarii spadkowej z Poznania lub Leszna, to dobrze trafiłeś! Zadzwoń do nas lub napisz, a pomożemy Ci z Twoją sprawą.
