Wyłączenie wspólnika spółki jawnej i komandytowej

W spółkach osobowym, podobnie jak w spółkach kapitałowych często dochodzi do konfliktów. Częstym podłożem problemów są konflikty finansowe, niemożność osiągnięcia celu gospodarczego spółki, itd. Zdarza się również, że wspólnik działa na szkodę spółki, podejmuje działalność konkurencyjną, popełnia przestępstwo na szkodę spółki lub innego wspólnika. Wtedy jedynym rozwiązaniem wydaje się być skorzystanie z możliwości przewidzianej w art. 63 ksh. Ustawodawca we wspomnianym artykule w paragrafie 1 statatuuje prawo każdego wspólnika spółki jawnej (przepisy te wobec braku odrębnej regulacji mają również zastosowanie do spółki komandytowej) do żądania rozwiązania spółki przez sąd. Aby sąd uwzględnił wniosek o rozwiązanie spółki musi stwierdzić, iż istnieją ku temu tzw. ważnych powody.

Ustawodawca nie określił co oznacza zwrotu ważnych powodów. Komentatorzy przyjmują, iż ważne powody mogą mieć charakter obiektywny, np. trwała niemożność osiągnięcia celu gospodarczego spółki, trwała niezdolność do konkurowania na rynku, lub subiektywny, tj. podmiotowy, odnoszący się do osoby wspólnika.  Sąd każdorazowo ocenia, czy celowym dalsze istnienie spółki. Tytułem przykładu wskazać należy, iż Sąd Najwyższy w jednym z wyroków uznał np. iż brak wzajemnego zaufania i zły stosunek wspólników uniemożliwiający współpracę stanowi ważną przyczynę rozwiązania spółki. .Wyrok w sprawie z art. 63 KSH ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc co oznacza, iż wyrok taki kreuje rzeczywistość od momentu jego uprawomocnienia się.

Co jednak w sytuacji gdy wspólnicy nie chcą rozwiązywać spółki a jedynie „usunąć” niechcianego wspólnika?

W takim przypadku gdy istnieją ważne powody po stronie jednego ze wspólników, sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu tego wspólnika ze spółki.Istotnym jest, że przepis ten jest bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, iż wspólnicy nie mogą go zmienić w umowie spółki.

Co „ważne powód” uzasadniający wyłączenie wspólnika, nie jest utożsamiany z „ważnym powodem” uzasadniającym rozwiązanie spółki. W tym przypadku chodzi bowiem o uzdrowienie sytuacji w spółce w skutek usunięcia wspólnika a nie o całkowite zaniechanie dalszego prowadzenia spółki. Tytułem przykładu jako ważne powody wskazuje się: naruszenie zakazu konkurencji naruszenie przez wspólnika istotnych obowiązków wobec spółki rozmyślnie lub przez ciężkie niedbalstwo, nadużywanie firmy spółki celem przysporzenia sobie samemu korzyści, nieuczciwe lub niedbałe prowadzenie spraw spółki albo dokonywanie w imieniu spółki transakcji prawnie zabronionych lub przestępczych, dokonanie czynów na szkodę innego wspólnika, a w szczególności popełnienie przestępstwa, np. zniesławienie, obrażenie lub pobicie wspólnika[3]. Nie wszystkie przyczyny muszą być jednak zawonione, ważnym powodem może być również długotrwałą choroba, opuszczenie kraju, kalectwo.

Cały czas jednak pisze o sytuacji w której to większość wspólników nie „dogaduje się” z innym wspólnikiem. Bywają jednak  sytuacje w których to wspólnik, któremu np. regularnie odbierane jest np. prawo do udziału w zyskach przez pozostałych wspólników decyduje się na odejście ze spółki. W takim przypadku również jemu przysługuje powództwo o wystąpienie ze spółki. Spółka osobowa opiera się wszakże na wzajemnym zaufaniu i poszanowaniu swoich praw.

Jako prawnik doradzam aby już w umowie spółki, przyszli wspólnicy precyzowali, jakie powody uważają za ważne w rozumieniu art. 63 § 1 k.s.h. i jakie uprawniają do złożenia wniosku o wyłączenie wspólnika.

Pamiętaj, z powództwem należy wystąpić jak najszybciej od powstania przyczyny. W innym bowiem przypadku Sąd może dojść do przekonania, iż dany powód nie był dostatecznie ważny skoro postanowiłeś z nim czkać bardzo długo.

Gdzie kierować pozew?

Spory o rozwiązanie spółek jawnych są sprawami gospodarczymi, rozpoznawanymi przez sądy gospodarcze w trybie procesowym. Sądami właściwymi rzeczowo jest co do zasady sąd rejonowy, chyba że wartość przedmiotu spory (która oblicza się jako wartość udziału wspólnika) przekracza 75 tysięcy złotych, wtedy właściwy jest sąd okręgowy. Sąd miejscowo właściwy to sąd siedziby spółki. Z pozwem powinni wystąpić wszyscy pozostali wspólnicy którzy chcą wyłączenie wspólnika, lub wspólnik przeciwko pozostałym, gdy żąda tego on.

Czy żądanie wyłączenie wspólnika ze spółki jest jedynym rozwiązaniem dla wyjścia wspólnika ze spółki? Oczywiście nie. O tym jakie są inne sposoby odejścia w kolejnym moim wpisie.

Masz pytania? Zastanawiasz się odejść ze spółki lub jak zażegnać spór w Twojej spółce? Pisz, dzwoń.