Umorzenie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością

Na początku omówienia tematyki umorzenia udziałów chciałbym powiedzieć czym w ogóle jest ten proces i po co się go wykonuje. Otóż, umorzenie udziałów oznacza ich swoiste unicestwienie, zlikwidowanie. Jeżeli umorzone zostaną wszystkie udziały danego wspólnika przestaje on być wspólnikiem spółki.  Z umorzeniem udziałów wiąże się zazwyczaj obniżenie kapitału zakładowego w spółce, które musi zostać zgłoszone do rejestru- pamiętaj że w takim przypadku należy dołączyć oświadczenie wszystkich członków zarządu w formie aktu notarialnego o spełnieniu wszystkich warunków związanych z umorzeniem udziałów. Spółka może jednak wypracować czysty zysk  następstwie czego umorzenie udziałów nie spowoduje obniżenia kapitału zakładowego.

Umorzenie udziałów dokonywane jest zatem w celu wygaśnięcia określonej części praw i obowiązków wspólnika.

Umorzenie udziałów możliwe jest po łącznym spełnieniu warunków:

  • mowa spółki musi przewidywać taką możliwość,
  • Spółka musi być zarejestrowana,
  • wspólnicy muszą podjąć uchwałę (choć istnieje sposób na umorzenie udziałów bez dokonywania uchwały wspólników, o czym poniżej)

Wyróżniamy aż trzy tryby umorzenia udziałów

  1. Umorzenie dobrowolne
  2. Umorzenie przymusowe
  3. Umorzenie na podstawie umowy spółki (podtyp umorzenie przymusowego)

Każdy z tych trybów różni się od siebie. Warunkiem wspólnym pozostaje jednak konieczność zamieszczenia stosownego zapisu w umowie spółki. Jeżeli w Twojej umowie spółki nie ma takiego zapisu, warto już teraz dokonać stosownej zmiany i być może uniknąć wielu problemów w przyszłości. Jeżeli nie wiesz jak dokonać zmiany umowy, lub jak powinien brzmieć jej zapis, napisz lub zadzwoń, z chęcią pomogę.

Co do zasady koniecznym jest też powzięcie stosownej uchwały przez zgromadzenie wspólników. Uchwała taka musi wskazywać podstawę prawną umorzenia oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział (wspólnik może jednak zgodzić się na umorzenie udziału bez wynagrodzenia). W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać uzasadnienie co pozwoli na wykazanie celu jaki przyświecał wspólnikom w podjęciu tej decyzji w razie ewentualnego sporu sądowego o uchylenie uchwały.

Czym różnią się poszczególne rodzaje umorzeń?

Umorzenie dobrowolne- jak sama nazwa wskazuje likwidacja udziałów odbywa się za zgodą wspólnika. Spółka nabywa udziały od byłego wspólnika, któremu wypłacane jest wynagrodzenie. Wspólnik może jednak nie być zainteresowany spłatą zwłaszcza gdy w spółce nie ma na to środków, a wspólnicy decydują się, że pozostała część udziałów wspólnika zostanie uprzywilejowana czy też przyznane mu zostaną osobiste uprawnienia np. do wyboru jednego członka zarządu. Wspólnik musi jednak wyrazić zgodę na „darmowe” umorzenie udziałów w sposób wyraźny, najlepiej na piśmie.

Umorzenie przymusowe odbywa się bez zgody wspólnika. Wspólnik przystępując do spółki musi zapoznać się z umową spółki, która określa przesłanki i tryb umorzenia przymusowego udziałów. Przepisy KSH nie mówią jakie są przesłanki umorzenia przymusowego udziałów, pozostawiając w tej kwestii decyzję wspólnikom. W orzecznictwie podkreśla się, że umorzenie przymusowe może mieć charakter sankcyjny (przyczyny zawinione przez wspólnika) lub też może być przewidziane na wypadek wystąpienia innych przyczyn (niezawinionych) związanych z osobą wspólnika. Określenie wyraźnych przesłanek umorzenia odróżnia tą instytucję od instytucji wyłączenie wspólnika o czym pisałem w tej części bloga).

Umorzenie na podstawie umowy spółki (podtyp umorzenia przymusowego)- umorzenie takie ma charakter wyraźnie sankcyjny np. w związku z naruszenie zakazu konkurencji wspólnika, który musi być wyraźnie ustanowiony w umowie spółki. W takim przypadku stosuje się przepisu o umorzeniu przymusowym, z tym wyjątkiem jednak, iż decyzję o umorzeniu udziałów podejmuje samodzielnie zarząd, a nie wspólnicy. Pamiętaj jednak, że aby skorzystać z drogi umorzenia udziałów bez uchwały wspólników zdarzenie sankcyjne takie musi być opisane w umowie spółki na tyle szczegółowo i wyczerpująco, aby możliwe było obiektywne stwierdzenie jego nastąpienia.

Chwila umorzenia udziałów

Likwidacja udziałów następuję w przypadku dobrowolnego udziału z chwilą nabycia udziałów przez spółkę, w przypadku przymusowego umorzenia z chwilą powzięcia uchwały, zaś w sytuacji umorzenia na podstawie umowy spółki z mocy prawa z chwilą ziszczenia się zdarzenia.

Czynności wykonawcze

Tak jak zaznaczyłem na początku wpisu, umorzenie udziału powoduje wygaśnięcie wszystkich praw i obowiązków wynikających z umorzonego udziału. Po dokonaniu czynności, zarząd musi dokonać odpowiedniego wpisu do księgi i zmian w KRS.

Masz pytania dotyczące umorzenia udziałów? A może w Twojej spółce istnieją inne problemy pomiędzy wspólnikami, członkami zarządu? Napisz, lub zadzwoń.